«دیدار» فعالان تربیتی نوجوانان اصفهان؛ از هم‌افزایی ظرفیت‌ها تا راهکارهای پیوند مدرسه و مجموعه‌های فرهنگی
به گزارش روابط عمومی ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد از استان اصفهان، محفل یکم عصرنشینی فرهنگ و اندیشه «دیدار» با هدف ایجاد فضایی برای گفت‌وگو، معرفی ظرفیت‌ها، تبادل تجربه و بررسی چالش‌های فعالیت‌های تربیتی نوجوانان، چهارشنبه ۱۵ مهرماه در محل ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد استان اصفهان برگزار شد.
در این نشست، جمعی از فعالان و نمایندگان تشکل‌ها و مجموعه‌های تربیتی استان، ظرفیت‌ها، تجربه‌های میدانی، طرح‌های آموزشی و فرهنگی و همچنین موانع موجود برای حضور مؤثرتر در مدارس را تشریح کردند و بر ضرورت شکل‌گیری یک شبکه منسجم میان مجموعه‌های فعال در حوزه نوجوان تأکید شد.
دکتر امیرحسین پرورش، مدیر ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد استان اصفهان در آغاز این نشست، هدف از برگزاری «دیدار» را گردهم‌آوردن فعالان حوزه نوجوان در عرصه‌های مدرسه، مسجد و فعالیت‌های تربیتی عنوان کرد و گفت: گفت‌وگو و شناخت متقابل ظرفیت‌ها می‌تواند زمینه‌ساز همکاری‌های مشترک و نقش‌آفرینی مؤثرتر مجموعه‌های مردمی در شرایط پیش‌رو باشد.
وی با تأکید بر ضرورت شناخت متقابل فعالان تربیتی افزود: این نشست می‌تواند به بستری برای معرفی توانمندی‌ها، بیان مسائل و شکل‌گیری همکاری‌های مشترک تبدیل شود و استمرار آن نیز به هم‌افزایی بیشتر مجموعه‌ها کمک خواهد کرد.
در ادامه این نشست، نمایندگان مجموعه‌هایی همچون بسیج دانش‌آموزی، انجمن اسلامی دانش‌آموزان، مؤسسه تعلیم و تربیت تصمیم، مجموعه تربیتی غدیر، بنیاد برکت، گروه‌های فعال در حوزه کتاب و کتابخوانی، مجموعه‌های تولید محتوای تربیتی و فرهنگی و «سینما مدرسه» به ارائه دیدگاه‌ها و معرفی فعالیت‌های خود پرداختند.
یکی از محورهای مطرح‌شده در این نشست، تجربه مجموعه‌های تربیتی در طراحی برنامه‌های مستمر برای نوجوانان بود؛ برنامه‌هایی که در آن، تربیت صرفاً به برگزاری یک رویداد محدود نمی‌شود، بلکه ارتباط مستمر میان نوجوان، مربی، خانواده، مدرسه، مسجد و مجموعه تربیتی دنبال می‌شود.
مؤسسه تعلیم و تربیت تسنیم، از جمله مجموعه‌های حاضر، با اشاره به فعالیت خود در زمینه توانمندسازی مربیان و ارائه طرح‌های تربیتی، بر اهمیت ارتباط مؤثر میان مراکز تربیتی و مدارس تأکید کرد و از تجربه فعالیت در مدارس مختلف و همراهی خانواده‌ها سخن گفت.
مجموعه تربیتی غدیر نیز بخشی از تجربه‌های خود در زمینه شبکه‌سازی مربیان، فعالیت‌های جهادی، برنامه‌های نوجوان‌محور، شناسایی استعدادها و توانمندسازی نوجوانان را تشریح کرد و بر ضرورت تبدیل نوجوان از «مخاطب برنامه» به «کنشگر تربیتی» تأکید داشت.
در بخش دیگری از نشست، تجربه بنیاد برکت در قالب شبکه فعالان تربیتی استان اصفهان مطرح شد؛ الگویی که بر شناسایی نوجوانان پیشران، تشکیل هسته‌های نوجوانی و نقش‌آفرینی مربی به‌عنوان هدایتگر و تجهیزکننده استوار است. در این مدل، نوجوانان ضمن دریافت آموزش و توانمندسازی، در طراحی، تصمیم‌گیری، جلب مشارکت و اجرای فعالیت‌ها نقش مستقیم دارند.
یکی از مهم‌ترین محورهای گفت‌وگوی فعالان تربیتی، چالش ارتباط با مدارس بود. حاضران تأکید کردند که بخش قابل توجهی از ظرفیت‌های تربیتی موجود در جامعه، به دلیل نبود سازوکار مشخص برای معرفی و ورود به مدارس، عملاً امکان استفاده گسترده از ظرفیت دانش‌آموزان را پیدا نمی‌کنند.
در این نشست همچنین تأکید شد که ارتباط با مدرسه نباید صرفاً به برنامه‌های مناسبتی و کوتاه‌مدت محدود شود، بلکه باید به شکل‌گیری ارتباطی مستمر و تربیتی میان مدرسه و مجموعه‌های توانمند بیرونی منجر شود.
برخی فعالان نیز پیشنهاد کردند مجموعه‌های مردمی بتوانند از طریق تشکل‌های دارای مجوز و ظرفیت قانونی برای حضور در مدارس، کانون‌های فرهنگی هنری، دارالقرآن‌ها و دیگر ظرفیت‌های موجود، مسیر همکاری خود با آموزش‌وپرورش را تسهیل کنند.
دکتر حسین دهقانی، معاون پرورشی و فرهنگی مدیرکل آموزش‌وپرورش استان اصفهان در این نشست با تشریح ابعاد و ظرفیت‌های آموزش‌وپرورش استان گفت: در آغاز سال تحصیلی جدید، حدود ۹۶۰ هزار دانش‌آموز در پنج هزار و ۷۰۰ مدرسه استان اصفهان حضور دارند و حدود ۱۰۰ هزار نیروی فرهنگی در این مجموعه فعالیت می‌کنند؛ بنابراین آموزش‌وپرورش ساختاری گسترده و پیچیده است که همکاری با آن نیازمند شناخت سازوکارهای
موجود است.
وی یکی از دغدغه‌های جدی آموزش‌وپرورش را کاهش آشنایی بخشی از دانش‌آموزان با هویت دینی و ملی دانست و افزود: مجموعه‌های تربیتی و فرهنگی می‌توانند در پاسخ به این مسئله نقش مهمی ایفا کنند.
دهقانی با بیان اینکه دانش‌آموزان امروز، برخلاف برخی تصورها، ظرفیت بالایی برای یادگیری و پذیرش دارند، اظهار کرد: شناخت نوجوان یک کار حرفه‌ای است و مجموعه‌هایی که متناسب با اقتضائات این نسل برنامه‌ریزی نمی‌کنند، در ارتباط مؤثر با نوجوان با مشکل مواجه می‌شوند.
وی همچنین سه چالش مهم آموزش‌وپرورش را محتوای نامتناسب بخشی از کتب درسی با نیازهای روز جامعه، چالش‌های مربوط به تأمین و تربیت نیروی انسانی و فاصله میان برخی الگوهای تربیتی مدرسه و بستر اجتماعی عنوان کرد.
معاون پرورشی و فرهنگی مدیرکل آموزش‌وپرورش استان اصفهان در ادامه با اشاره به حجم بالای مأموریت‌های تعریف‌شده برای حوزه پرورشی گفت: آموزش‌وپرورش به تنهایی نمی‌تواند تمام نیازهای تربیتی دانش‌آموزان را پاسخ دهد و به همکاری مجموعه‌های توانمند مردمی نیاز دارد.
دهقانی در عین حال تأکید کرد که ورود مجموعه‌های بیرونی به مدارس باید بر اساس یک طرح مشخص، علمی و قابل ارزیابی باشد و افزود: مجموعه‌هایی که دغدغه فعالیت تربیتی دارند، بهتر است طرح و پیشنهاد خود را ارائه کنند تا امکان اجرای پایلوت آن در مدارس فراهم شود.
وی با اشاره به راهکارهای عملی برای توسعه این همکاری اظهار کرد: یکی از مسیرها، اجرای طرح‌های آزمایشی در چند مدرسه و ارزیابی نتایج آن است. همچنین مجموعه‌های مردمی می‌توانند از ظرفیت تشکل‌های دانش‌آموزی، کانون‌های فرهنگی هنری و دارالقرآن‌ها برای ایجاد ارتباط با مدارس استفاده کنند.
دهقانی افزود: مجموعه‌هایی که امکان جذب دانش‌آموزان در خارج از ساعات رسمی مدرسه را دارند نیز می‌توانند دانش‌آموزان را به سمت فعالیت‌های فرهنگی و تربیتی مستمر هدایت کنند.
در بخش دیگری از نشست، مسئول تعلیم و تربیت سپاه استان اصفهان با اشاره به گستردگی شبکه‌های تربیتی، بر ضرورت پرهیز از فعالیت‌های جزیره‌ای تأکید کرد و گفت: مجموعه‌های مختلف ظرفیت‌های فراوانی دارند، اما گاهی از فعالیت‌های یکدیگر اطلاع ندارند و همین مسئله موجب موازی‌کاری یا استفاده نشدن از ظرفیت‌های موجود می‌شود.
وی پیشنهاد کرد با ایجاد یک شبکه تربیتی منسجم، ظرفیت‌های تولید محتوا، طرح درس، مربی و تجربه‌های میدانی در اختیار یکدیگر قرار گیرد و مجموعه‌ها به جای رقابت سازمانی، بر هدف مشترک یعنی ارتقای تربیت نوجوان تمرکز کنند.
در این نشست همچنین فعالان حوزه کتاب و کتابخوانی، سینما و تولید محتوای تربیتی، تجربیات خود را در زمینه حضور در مدارس و ارتباط با نوجوانان ارائه کردند.
از جمله تجربه‌های مطرح‌شده، فعالیت «کتاب‌درمانی» و ایجاد شبکه‌ای از کتابخانه‌ها و گروه‌های کتابخوانی نوجوانان بود که بر اساس آن، دانش‌آموزان علاوه بر مطالعه مستمر، در گروه‌های کتابخوانی و فعالیت‌های محتوایی مشارکت می‌کنند.
در بخش «سینما مدرسه» نیز بر ضرورت فراهم‌کردن امکان دسترسی دانش‌آموزان، به‌ویژه در مناطق فاقد سینما، به آثار مناسب و ارزشمند تأکید شد؛ ظرفیتی که می‌تواند ضمن تقویت فعالیت فرهنگی مدارس و مساجد، به حمایت از چرخه رسمی تولید و اکران آثار سینمایی نیز کمک کند.
در پایان این نشست، برگزارکنندگان بر استمرار محفل «دیدار» و فراهم‌کردن فرصت برای ارائه ظرفیت سایر مجموعه‌های تربیتی تأکید کردند.
آنچه در نخستین عصرنشینی «دیدار» بیش از همه مورد تأکید قرار گرفت، ضرورت ایجاد یک شبکه ارتباطی میان فعالان تربیتی، مدرسه، مسجد و خانواده بود؛ شبکه‌ای که بتواند از ظرفیت‌های پراکنده موجود استفاده کند، مسیر ورود مجموعه‌های توانمند به مدارس را تسهیل سازد و فعالیت تربیتی نوجوانان را از برنامه‌های مقطعی و جزیره‌ای به فرآیندی مستمر و اثرگذار تبدیل کند.
در این میان، تأکید بر اینکه «فعالیت تربیتی نباید تعطیل شود» و ضرورت استمرار ارتباط با نوجوان حتی در خارج از ساختار رسمی مدرسه، از جمله نقاط مشترک دیدگاه‌های مطرح‌شده در این نشست بود؛ موضوعی که می‌تواند «دیدار» را از یک نشست گفت‌وگومحور به بستری برای شکل‌گیری همکاری‌های عملی میان مجموعه‌های تربیتی استان تبدیل کند.