وقتی علمهای گیلان، حماسه عاشورا را روایت میکنند
به گزارش روابط عمومی ستاد کانونهای فرهنگی هنری مساجد از گیلان، آئینهای مذهبی در سرزمین گیلان و دیلم، فراتر از یک مراسم سوگواری، بازتابدهنده ریشههای عمیق اعتقادی و هویت فرهنگی این منطقه است که از گذشتگان به نسلهای کنونی منتقل شده است. در این میان، مراسم سنتی «علمبندی» به عنوان نخستین نشانگر آغاز ماه محرم در استان گیلان، جایگاهی ویژه دارد.
هر سال با فرارسیدن ماه محرم، بوی اصالت و تاریخ در فضا میپیچد. اینجا، عزاداری تنها یک آیین نیست، بلکه بازخوانی هویت و تبلور اعتقادات نیاکان است که در تار و پود زندگی گیلانیان تنیده شده است.
با نخستین شبهای محرم، سکوت شب با صدای نوحهخوانی و برافراشتن علمها شکسته میشود. از ماسوله تا لاهیجان، چشمها به سوی علمهای بلند دوخته شده است؛ علمهایی که از چوبهای ساده و پارچههای رنگین (نماد نورانیت، خون و مظلومیت) به سازههای آهنی عظیم و پرشکوه تبدیل شدهاند. این ستونهای بلند که گاه به ۱۵ متر میرسند، تا روز چهلم، نگهبانانِ حزن و اندوه در مساجد خواهند بود.
این مراسم با برافراشتن علمها آغاز میگردد. در این آئین، سوگواران در میان نوحهخوانی مداحان، با شعائر سوگواری نظیر سینه زنی، به تجلی غم و اندوه خود برای شهادت حضرت امام حسین (ع) میپردازند.
علاوه بر جنبههای مذهبی، آئین علمبندی در روستاهای گیلان، پیوندی ناگسستنی با فرهنگ پذیرایی و همبستگی اجتماعی برقرار میکند.
در این روستاها، زنان با تهیه غذاهای سنتی و نذری نظیر فسنجان، شیرینخورشت، آلوقیسی و مرغ و برنج، طی مراسمی باستانی، از شرکتکنندگان و علمداران پذیرایی میکنند. این سنت که با جابهجایی «مجمعها» (سینیهای بزرگ مسی) توسط جوانان انجام میشود، نمادی از ایثار و مشارکت همگانی در سوگواری اهل بیت (ع) است.
این سنتها، میراثی است که نسل به نسل برای حفظ هویت و یاد امام حسین (ع) حفظ شده است.